📁 پست هوایی

پست هوایی (Pole-mounted Substation) - طراحی جامع، مزایا، معایب و ملاحظات اجرایی

پست هوایی (Pole-mounted Substation) - طراحی جامع، مزایا، معایب و ملاحظات اجرایی

مقدمه

پست هوایی (Pole-mounted Substation) یکی از اقتصادی‌ترین و رایج‌ترین انواع پست‌های فشار متوسط در مناطق روستایی، کم‌جمعیت و حاشیه شهرها است. این نوع پست بر روی پایه‌های تیر برق (بتنی یا فلزی) نصب می‌شود و به دلیل هزینه بسیار پایین، نصب سریع و عدم نیاز به زمین مجزا، گزینه‌ای ایده‌آل برای مناطقی با تراکم جمعیت کم و دسترسی محدود به زمین محسوب می‌شود.

📌 نکته کلیدی: پست‌های هوایی با کاهش ۸۰ تا ۹۰ درصدی هزینه نسبت به پست‌های زمینی، اقتصادی‌ترین گزینه برای برق‌رسانی به مناطق روستایی و کم‌جمعیت هستند و قابلیت نصب در کمتر از یک روز را دارند.
پست هوایی فشار متوسط ۲۰ کیلوولت - نصب روی تیر برق بتنی

برای مشاهده در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

تعریف و کلیات پست هوایی

پست هوایی به پست فشرده‌ای اطلاق می‌شود که تجهیزات اصلی آن (ترانسفورماتور، تابلوهای فشار ضعیف، تجهیزات حفاظتی) بر روی یک یا دو پایه تیر برق (بتنی یا فلزی) نصب می‌شوند. این نوع پست معمولاً در ظرفیت‌های پایین (تا ۱۶۰ KVA) و برای مصارف روستایی، کشاورزی و مناطق کم‌جمعیت کاربرد دارد.

📌 نام‌های دیگر:

پست پایه‌نصب، پست تیری، پست هوا، پست روستایی، Pole-mounted Substation

انواع پست‌های هوایی

پست هوایی تک پایه

تمامی تجهیزات روی یک پایه تیر برق. مناسب برای ظرفیت‌های تا ۵۰ KVA.

⚡⚡
پست هوایی دو پایه (H-pole)

ترانسفورماتور روی یک پایه، تابلوها روی پایه دیگر. مناسب برای ظرفیت‌های ۵۰-۱۶۰ KVA.

🏗️
پست هوایی چهار پایه (Portal)

سازه مستقل چهار پایه. مناسب برای ظرفیت‌های بالای ۱۶۰ KVA (کم‌کاربرد).

مشخصات فنی و طراحی پست هوایی

ظرفیت و ابعاد

ظرفیت پست نوع پایه ارتفاع پایه (متر) وزن ترانسفورماتور (کیلوگرم) نوع اتصال
۲۵ KVAتک پایه۹-۱۰۱۵۰-۲۰۰مستقیم
۵۰ KVAتک پایه۱۰-۱۱۲۵۰-۳۰۰مستقیم
۱۰۰ KVAدو پایه۱۱-۱۲۴۰۰-۵۰۰ستاره-ستاره
۱۶۰ KVAدو پایه۱۲-۱۳۶۰۰-۷۵۰ستاره-ستاره

تجهیزات اصلی پست هوایی

ترانسفورماتور
روغنی (کنسرواتیو)
🔌
فیوز قطع کننده
حفاظت MV
🛡️
برقگیر
حفاظت اضافه ولتاژ
📊
تابلو LV
خروجی فشار ضعیف

مزایای پست هوایی

هزینه بسیار پایین - ۸۰ تا ۹۰٪ ارزان‌تر از پست زمینی
بدون نیاز به زمین مجزا - استفاده از حریم خطوط هوایی
نصب فوق‌العاده سریع - آماده بهره‌برداری در کمتر از یک روز
حداقل نیاز به فونداسیون - فقط گودبرداری ساده
قابلیت جابجایی آسان - انتقال به محل دیگر
مناسب برای مناطق صعب‌العبور - حمل و نقل آسان
دسترسی برای تعمیرات - با استفاده از بالابر یا نردبان
مقاوم در برابر سیل - به دلیل ارتفاع از سطح زمین

معایب پست هوایی

ظرفیت محدود - حداکثر تا ۱۶۰ KVA
زیبایی شهری پایین - تأثیر منفی بر منظر
آسیب‌پذیری در برابر باد و طوفان - خطر سقوط
خطر برق‌گرفتگی - برای افراد غیرمجاز
خطر سرقت - تجهیزات در ارتفاع قابل دسترس
محدودیت در تعمیرات - نیاز به بالابر یا نردبان
قابلیت اطمینان پایین‌تر نسبت به پست زمینی
عدم امکان نصب در مناطق شهری - به دلیل حریم

ارتفاع نصب استاندارد تجهیزات

تجهیزات حداقل ارتفاع از سطح زمین (متر) توضیحات
ترانسفورماتور۳٫۵شاسی ترانسفورماتور
تابلو فشار ضعیف۲٫۵کف تابلو
فیوز قطع کننده۵٫۵ارتفاع نصب فیوز
برقگیر۵٫۵هم ارتفاع با فیوز
خطوط هوایی۶-۷حداقل فاصله از زمین
نصب پست هوایی فشار متوسط روی پایه بتنی

برای مشاهده در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

تجهیزات حفاظتی در پست هوایی

🛡️ فیوز قطع کننده (Drop-out Fuse) - حفاظت اضافه جریان
🛡️ برقگیر (Lightning Arrester) - حفاظت در برابر صاعقه
🛡️ کلید قطع و وصل زیر بار (Load Break Switch) - در ظرفیت‌های بالا
🛡️ سیستم ارتینگ - ≤ 10 Ω
🛡️ تابلو فشار ضعیف با فیوز و کلید - حفاظت خروجی
🛡️ ترمومتر (اختیاری) - حفاظت حرارتی

مقایسه پست هوایی با سایر پست‌ها

ویژگی پست هوایی پست پدمانتد پست کیوسک پست زمینی
هزینه ساختبسیار کمکممتوسطمتوسط
فضای مورد نیازحداقلبسیار کمکمزیاد
زمان نصببسیار کوتاهبسیار کوتاهکوتاهطولانی
ظرفیت حداکثر۱۶۰ KVA۲۰۰۰ KVA۳۰۰۰ KVA۳۰۰۰+ KVA
زیبایی شهریبسیار کممتوسطخوبکم
مناسب برایروستا، کشاورزیپارکینگ، تجاریشهری پرتراکمصنعتی، حومه

مراحل اجرایی نصب پست هوایی

1
مطالعات اولیه و جانمایی - تعیین موقعیت پایه، بررسی حریم خطوط
2
گودبرداری و نصب پایه - حفاری به عمق ۱٫۵-۲ متر، نصب تیر بتنی
3
سیستم ارتینگ - الکترودها، اتصال به پایه و ترانسفورماتور
4
نصب شاسی و سکوها - شاسی ترانسفورماتور، سکوی تابلو
5
نصب ترانسفورماتور و تجهیزات - جرثقیل، بالابر، مهار
6
سیم‌کشی و اتصالات - سیم کشی فشار قوی و فشار ضعیف
7
تست و راه‌اندازی - تست بی‌باری، تست زیر بار

استانداردهای مرتبط با پست هوایی

📋 IEC 60076 - ترانسفورماتورها
📋 IEC 60282 - فیوزهای فشار قوی
📋 IEEE Std 80 - سیستم ارتینگ
📋 IEC 60099 - برقگیرها
📋 استاندارد ملی ایران - ۲۹۳، ۶۶۵

🔍 شاخه انواع پست‌ها با موفقیت به پایان رسید

ادامه مطلب: شاخه «ترانسفورماتور و متعلقات»

نتیجه‌گیری

پست هوایی به عنوان اقتصادی‌ترین و سریع‌ترین نوع پست فشار متوسط، با دارا بودن مزایایی مانند هزینه بسیار پایین، نصب فوق‌العاده سریع، بدون نیاز به زمین مجزا و مناسب برای مناطق صعب‌العبور، گزینه‌ای ایده‌آل برای برق‌رسانی به مناطق روستایی، کشاورزی و کم‌جمعیت است. با این حال، محدودیت ظرفیت (حداکثر ۱۶۰ KVA)، زیبایی شهری پایین و قابلیت اطمینان کمتر از جمله چالش‌های این نوع پست می‌باشد. با اتمام این مقاله، شاخه «انواع پست‌ها» شامل پنج نوع پست (زمینی، زیرزمینی، کیوسک، پدمانتد، هوایی) به پایان رسیده و در مقالات بعدی به سراغ شاخه «ترانسفورماتور و متعلقات» خواهیم رفت.

بازگشت به لیست مقالات