📁 پست زیرزمینی

پست زیرزمینی (Underground Substation) - طراحی جامع، مزایا، معایب و ملاحظات اجرایی

پست زیرزمینی (Underground Substation) - طراحی جامع، مزایا، معایب و ملاحظات اجرایی

مقدمه

پست زیرزمینی (Underground Substation) یکی از مدرن‌ترین و پیشرفته‌ترین انواع پست‌های فشار متوسط است که در فضاهای زیرزمینی احداث می‌شود. این نوع پست به ویژه در مراکز شهرها، مناطق لوکس و فضاهایی که محدودیت شدید دید بصری وجود دارد، کاربرد فراوانی دارد. پست‌های زیرزمینی کاملاً از دید پنهان بوده و تأثیر منفی بر منظر شهری ندارند، اما به دلیل هزینه بالای ساخت و پیچیدگی‌های اجرایی، نیازمند مطالعات دقیق و طراحی اصولی هستند.

📌 نکته کلیدی: پست‌های زیرزمینی با وجود هزینه ساخت ۲ تا ۳ برابر پست‌های زمینی، به دلیل حفظ زیبایی شهری و ایمنی بالا در مناطق لوکس و پرتراکم شهری، گزینه‌ای ایده‌آل محسوب می‌شوند.
پست زیرزمینی فشار متوسط ۲۰ کیلوولت - نمای داخلی و چیدمان تجهیزات

برای مشاهده در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

تعریف و کلیات پست زیرزمینی

پست زیرزمینی به پستی اطلاق می‌شود که تمامی تجهیزات اصلی آن (ترانسفورماتور، تابلوهای فشار متوسط و فشار ضعیف) در یک فضای زیرزمینی (معمولاً یک یا دو طبقه زیر سطح زمین) نصب می‌شوند. دسترسی به این پست‌ها از طریق راهروها و رمپ‌های مخصوص انجام می‌شود.

انواع پست‌های زیرزمینی

🏗️
پست زیرزمینی یک طبقه

تمامی تجهیزات در یک طبقه زیرزمینی قرار می‌گیرند. مناسب برای ظرفیت‌های تا ۱۰۰۰ KVA.

🏢
پست زیرزمینی دو طبقه

ترانسفورماتورها در طبقه پایین و تابلوها در طبقه فوقانی. مناسب برای ظرفیت‌های بالاتر.

🚇
پست زیرزمینی تونلی

در مسیر تونل‌های مترو یا تاسیسات شهری احداث می‌شود. طراحی کاملاً سفارشی.

مشخصات فنی و طراحی پست زیرزمینی

مساحت و ابعاد مورد نیاز

ظرفیت پست مساحت یک طبقه (متر مربع) مساحت دو طبقه (متر مربع) ارتفاع مورد نیاز (متر) ابعاد تقریبی (متر)
تا ۴۰۰ KVA۳۰-۴۰۲۰-۳۰۳-۴۶×۵ تا ۸×۵
۶۳۰-۱۰۰۰ KVA۴۰-۶۰۳۰-۴۰۴-۵۱۰×۵ تا ۱۲×۵
۱۲۵۰-۲۰۰۰ KVA۶۰-۸۰۴۰-۵۰۴-۵۱۲×۶ تا ۱۵×۶
۲۵۰۰-۳۰۰۰ KVA۸۰-۱۰۰۵۰-۶۰۵-۶۱۵×۷ تا ۲۰×۷

تجهیزات اصلی پست زیرزمینی

🔌
تابلوهای MV
AIS / GIS
ترانسفورماتور
روغنی / خشک
📊
تابلوهای LV
ورودی، خروجی
🛡️
سیستم حفاظتی
رله، ارتینگ
💨
سیستم تهویه
فن، کانال
💧
سیستم زهکشی
پمپ، کفکش

مزایای پست زیرزمینی

حفظ زیبایی شهری - کاملاً از دید پنهان
ایمنی بالا در برابر سرقت و خرابکاری
حفاظت در برابر شرایط جوی (باران، برف، باد)
کاهش آلودگی صوتی - عایق‌بندی طبیعی زمین
استفاده بهینه از فضای سطح زمین - قابل احداث زیر پارکینگ، فضای سبز
عمر مفید بالاتر تجهیزات به دلیل محافظت در برابر عوامل محیطی

معایب پست زیرزمینی

هزینه ساخت بسیار بالا (۲ تا ۳ برابر پست زمینی)
زمان اجرای طولانی - نیاز به گودبرداری و سازه
دسترسی دشوار برای تعمیرات و نگهداری
نیاز به سیستم تهویه مکانیزه قوی
نیاز به سیستم زهکشی و پمپ برای کنترل آب
خطر تجمع گازهای قابل اشتعال - نیاز به سنسور گاز

سیستم تهویه در پست زیرزمینی

یکی از مهم‌ترین چالش‌های پست‌های زیرزمینی، تأمین تهویه مناسب برای خنک‌کاری تجهیزات و خروج گازهای خطرناک است.

پارامتر مقدار پیشنهادی توضیحات
تعداد دفعات تعویض هوا۱۰-۱۵ بار در ساعتبرای پست‌های زیرزمینی فن‌های ورودی هوا۲ عدد (یکی پشتیبان)قابل استارت خودکار فن‌های خروجی هوا۲ عدد (یکی پشتیبان)قابل استارت خودکار سنسور گاز (SF6، CH4)الزامیفعال شدن تهویه در صورت نشت گاز سنسور دماالزامیفعال شدن تهویه در دمای بالاتر از ۴۰ درجه

سیستم زهکشی و ضدآب‌سازی

💧 زهکشی محیطی (Franco Drain) - اطراف سازه
💧 کفکش (Sump Pump) - تخلیه آب جمع شده
💧 عایق‌بندی دیوارها - ایزوگام یا قیرگونی
💧 عایق‌بندی کف - بتن ضد آب + عایق رطوبتی
💧 سیستم هشدار نشت آب - سنسور رطوبت
💧 شیر یکطرفه در خروجی پمپ - جلوگیری از برگشت آب

سیستم ارتینگ پست زیرزمینی

در پست‌های زیرزمینی، به دلیل محدودیت فضا و عمق، طراحی سیستم ارتینگ نیازمند توجه ویژه است.

نوع خاک مقاومت ویژه (Ω·m) نوع الکترود عمق الکترود (متر) نکات ویژه
رس مرطوب۵-۲۰مس/فولاد۵-۸ایده‌آل
لومی۲۰-۵۰مس/فولاد۸-۱۰افزایش عمق
ماسه مرطوب۱۰۰-۵۰۰مس + بنتونیت۱۰-۱۵الکترود عمیق
سنگ۱۰۰۰+الکترود عمیق + مواد کاهنده۱۵-۲۰مشکل‌ساز، نیاز به مطالعات ویژه

ایمنی و حفاظت در پست زیرزمینی

🔥 سیستم اطفاء حریق - کپسول CO2، گازی یا فوم
💨 سیستم اعلام حریق - دتکتور دود، حرارت
🛡️ سیستم ارتینگ قوی - ≤ 1 Ω
🔌 سیستم TN-S یا TT - مطابق استاندارد
🚪 خروج اضطراری - حداقل ۲ مسیر
💡 روشنایی اضطراری - باتری دار
💨 سنسور گاز - SF6، متان، CO
🔊 آلارم صوتی و نوری - در صورت خطر

مراحل اجرایی احداث پست زیرزمینی

1
مطالعات ژئوتکنیک و ژئوالکتریک - بررسی خاک، آب زیرزمینی
2
طراحی سازه و معماری - ابعاد، دسترسی‌ها، عایق‌بندی
3
گودبرداری و سازه بتنی - اجرای فونداسیون، دیوارها، سقف
4
عایق‌بندی رطوبتی - دیوارها، کف، سقف
5
سیستم زهکشی و پمپ‌ها - کانال‌ها، کفکش، لوله‌ها
6
سیستم ارتینگ - الکترودها، شبکه حلقوی
7
سیستم تهویه - کانال‌ها، فن‌ها، سنسورها
8
نصب تجهیزات الکتریکی - ترانسفورماتور، تابلوها
9
تست و راه‌اندازی - تست دینامیک، هماهنگی حفاظتی
سیستم تهویه و زهکشی پست زیرزمینی فشار متوسط

برای مشاهده در ابعاد بزرگتر روی تصویر کلیک کنید

🔍 در مقالات بعدی، سایر انواع پست‌ها به تفصیل بررسی خواهد شد

ادامه مطلب: مقاله «پست کیوسک» | «پست هوایی» | «پست پدمانتد»

نتیجه‌گیری

پست زیرزمینی با وجود هزینه ساخت بالا و پیچیدگی‌های اجرایی، به دلیل حفظ زیبایی شهری، ایمنی بالا و حفاظت کامل تجهیزات در برابر عوامل جوی، گزینه‌ای ایده‌آل برای مراکز شهرها، مناطق لوکس و فضاهایی با محدودیت شدید دید بصری است. طراحی اصولی سیستم تهویه، زهکشی، عایق‌بندی رطوبتی و ارتینگ، از عوامل کلیدی موفقیت پروژه‌های پست زیرزمینی می‌باشد. با توجه به هزینه بالای ساخت، این نوع پست عمدتاً برای پروژه‌های خاص و مناطق حساس شهری توصیه می‌شود.

بازگشت به لیست مقالات